Tips & Trucs beeldhouwen

Kleinigheden maken soms een groot verschil voor het eindresultaat of maken je het werk gemakkelijker. Daarom hier wat tips&trucs.

Om te beginnen: Tien tips voor de beginnende beeldhouwer van beeldhouwer Koen van Velzen.

Mijn tips & trucs

Tip 1: Lijn = ontmoeting van vlakken 

Beginnende beeldhouwers zijn geneigd lijnen te tekenen met een rasp of beitel. Veel mooier is als je een lijn laat ontstaan. Dat doe je door een ontmoeting tussen vlakken te creëren. Bijvoorbeeld van een een hol en een bol vlak of van twee rechte vlakken. De lijnen kun je verleggen door wat van het ene vlak weg te halen of juist wat van het andere vlak.

Tip 2: Onderzijde beeld afzagen

Wil je een stuk van je steen afzagen om het beeld neer te kunnen zetten, dan ga je als volgt te werk. Vraag een assistent je steen op een tafel in de gewenste positie vast te houden. Leg een vierkante, rechte lat naast het beeld op de tafel, zodanig dat die ook de steen raakt. Teken langs de lat een lijn op de steen. Alleen tekenen daar waar de steen de lat raakt.  De lat steeds verleggen tegen een ander deel van de steen totdat je rondom een lijn hebt. Dit is je referentielijn.
Vervolgens bepaal je hoeveel hoger of lager dan de referentielijn je de steen wilt afzagen. Zonodig teken je die ook af, evenwijdig aan je referentielijn.
Gebruik voor een vlak resultaat een zaag met een plat zaagblad. Zet het midden van de zaag op een punt waar beide helften van de zaag deels nog in de lucht hangen. Begin te zagen en er let vooral in het begin goed op, dat je aan de twee zijden van de steen de lijn volgt. Let je maar op één kant van je steen op de lijn, dan heb je grote kans dat je steen wel vlak staat, maar in een heel andere positie dan je vooraf voor ogen had. Als het zaagblad halfweg in de steen steekt, dan hoef je daarna eigenlijk niet meer naar de lijnen te kijken en kun je gewoon doorzagen tot je je doel hebt bereikt.

Tip 3: Gat boren in beeld

Als je een pen in je beeld wilt hebben om het op een sokkel te zetten zul je er een gat in moeten boren. Het juiste moment daarvoor is als je tevreden bent over de ruwe vorm. Eerder heeft niet zo veel zin omdat dan de juiste positie van je beeld nog niet duidelijk is. In een latere fase loop je risico op beschadigingen die je vervolgens weer weg moet werken. Ook is er altijd het risico van breuk. Dat laatste risico kun je met een juiste aanpak verkleinen, maar niet helemaal uitsluiten. Hoe minder ver je met je beeld bent gevorderd, hoe minder vervelend een breuk is.
Vraag een assistent je beeld in de juiste positie op een tafel vast te houden. Plaats een winkelhaak met de korte brede kant op de tafel en de lange kant tegen de voorzijde van je beeld. De lange zijde moet ongeveer langs het punt lopen waar de pen moet komen. Teken langs de winkelhaak op je beeld een rechte lijn of plak er afschildertape op. Herhaal dit aan de zijkant van je beeld. Belangrijk is dat de assistent in de tussentijd de positie van het beeld niet verandert!
Leg daarna je beeld op een zandkussen, waarbij het stuk waarin je gaat boren iets over de rand van het kussen uitsteekt. Dat laatste is alleen voor kleinere beelden belangrijk om te voorkomen dat je met de draaiende boorkop het kussen raakt. Zorg dat je zelf bovenop één lijn goed kunt zien. Gebruik een dunne (hout)boor en zet je boor op het punt waar de pen moet komen. Zelf kijk je of de lijn van je boor en de lijn op je beeld dezelfde richting hebben. Je assistent kijk op ooghoogte vanaf de zijkant of je de boor meer naar boven of beneden moet bewegen om evenwijdig aan de zijlijn te boren.
Vraag je assistent het beeld stevig vast te houden. Begin dan te boren. Haal regelmatig de boor al draaiend een stukje terug uit de steen om steenstof af te voeren en zo te voorkomen dat de boor vastloopt en boor en / of steen breekt.
Steek vervolgens een rechte pen van dezelfde dikte als je boor in het boorgat, zet de steen in de juiste positie op tafel en kijk of je pen recht staat. Mocht dat niet het geval zijn, dan kun je met de volgende (iets dikkere boor) het gat nog in de juiste richting corrigeren. Herhaal dit procedé met een steeds dikkere boor, totdat het boorgaat de juiste maat heeft voor de pen die je wilt gebruiken.

Tip 4: Afvalwater opvangen na nat schuren

Na nat schuren kun je het afvalwater beter niet in de gootsteen legen. Het steenstof bezinkt snel en klontert samen in je afvoer. Er is een eenvoudig, doeltreffend alternatief.
Bevestig met een paar wasknijpers een oude lap in een vergiet en zet je zelfgemaakte filter op een emmer. Als je hier je afvalwater in giet, heb je na enige tijd schoon water in de emmer en het stof in je filter.

Steenstof in water filteren met een vergiet met daarin een oude doek.    Nat steenstof bezinkt snel. In je afvoer geeft dat grote problemen.

Tip 5: Vlak maken van de onderkant van een beeld

Een beeld aan de onderkant vlak maken is niet zo simpel als het lijkt. Met een platte vijl maak je onwillekeurig toch een iets ronde beweging, waardoor het beeld blijft wiebelen, of de onderkant iets kiert ten opzichte van het vlak waar je het op wilt plaatsen.

Een goed hulpmiddel is een een plank met daarop grof schuurpapier geniet. De schuurplank bevestig je met lijmklemmen op een werktafel. (Zie afbeelding boven aan de pagina). Duw je beeld heel rustig op en neer over de plank. Belangrijk is daarbij dat je het gewicht van de steen zijn werk laat doen. Druk desnoods nog wat extra op je steen, maar let er op dat je beeld niet kantelt tijdens de beweging. Mocht dat nog steeds niet helemaal het gewenste resultaat hebben, hol dan in het midden de steen iets uit en haal daarna je beeld nog eens over de plank.